Towarzystwo Białego Orła w Montrealu - druga najstarsza organizacja polonijna w całej Kanadzie obchodzi w tym roku swoje 120-lecie. Jej  początki sięgają roku 1902, kiedy to założono Towarzystwo Synów Polski. W roku 1925 połączyło się ono z inną organizacją polonijną Towarzystwem Dramatycznym im. H. Sienkiewicza w jedno stowarzyszenie - Towarzystwo Białego Orła. Temu połączeniu przyświecało  powołanie jednej silnej i widocznej grupy, która mogłaby udźwignąć ciężar postawienia Domu Polskiego i  intensywniej prowadzić działalność dla dobra Polonii. 

Nadając Towarzystwu  imię Orła Białego ówcześni działacze chcieli wskazać na silne związki organizacji z Macierzą. Jedną z pierwszych inicjatyw Towarzystwa było wybudowanie Domu Polskiego, które zostało  ukończone w roku 1929. Myśl o posiadaniu własnego gmachu  dojrzewała od lat, ale trudności finansowe i brak wytrwałości długo niweczyły powzięte decyzje. Od chwili  uroczystego  otwarcia  domu przy ulicy Frontenac, rozpoczął się 27 sierpnia 2022ę trwający po dzień dzisiejszy, bujny okres  życia  towarzyskiego i kulturalnego montrealskiej Polonii. W Domu Polskim  miała miejsce niezliczona do dziś ilość imprez kulturalnych, patriotycznych, towarzyskich, prywatnych.

Odsłonięcie muralu na budynku Towarzystwa Białego Orła

Towarzystwo Białego Orła współpracowało  z wieloma organizacjami polonijnymi w Montrealu dla dobra  całej polskiej  emigracji. Ta współpraca  zawiązała się ze Związkiem Weteranów Polskich im. J. Pilsudskiego,  Polskim Klubem Sportowym, Polsko-Kanadyjskim Klubem Obywatelskim itd. Ścisłe związki utrzymuje TBO z Kongresem Polonii Kanadyjskiej, gdzie ma własnego  delegata i posiada prawo udziału we wszystkich decyzjach.

Towarzystwo odgrywało na przestrzeni ponad stu lat istnienia, niebywałą rolę w podtrzymywaniu tożsamości narodowej rodaków i Kanadyjczyków polskiego pochodzenia. Poprzez organizowanie różnych akcji i imprez patriotycznych  wszczepiało dumę i poczucie narodowej tożsamości. Organizowano w "Białym Orle"  uroczyste obchody świąt narodowych , prelekcje, akademie  rocznicowe wraz z odczytami, manifestacje patriotyczne,  wyświetlano polskie filmy historyczne, itd.

Członkowie grupy  przyczynili się do wybudowania dwóch polskich kościołów, a w czasie I i II wojny światowej pomagali żołnierzom polskim i uchodźcom. Niosąc pomoc Ojczyźnie   partycypowali  równocześnie w wysiłku wojennym Kanady zakupując rządowe obligacje. TBO uczestniczyło w zbiórkach  na Fundusz Obrony Narodowej w 1939 r. i udostępniało pomieszczenia dla potrzeb pracowni krawieckich w których szyto bieliznę i mundury dla wojska polskiego. Z ramienia organizacji wysyłano paczki dla polskich żołnierzy do Francji, Holandii i Szkocji. Ale  działalność charytatywna trwała i później przez cały okres powojenny. (czytaj dalej)

Koło Młodzieży, 1941 r. 

Polacy opuszczali rodzinną ziemię głównie z powodów politycznych (okres zaborów, wojen, komunizmu). Istniały też oczywiście fale emigracji ekonomicznej w okresie Polski niepodległej (1918-1939), kiedy to szukano w Kanadzie Chleba i dachu nad głową. Emigranci polscy sprzed I wojny świa­towej, legitymujący się obcymi paszportami (rosyjskimi, pruskimi i austriackimi) osiągali w Kanadzie to, czego oczekiwali: prawo do wolności osobistej i do reprezentowania własnej tożsamości etnicznej. Godząc się na tułaczkę przyjmowani byli za Oceanem na ogół gościnnie ze względu na pracowitość, skromność, a także z potrzeby zagospodarowania tego dziewiczego jeszcze kraju.

Bal z okazji 75-lecia TBO, 1977 r.

Prześladowani i narażeni na represje we własnej Ojczyźnie, wymazanej z mapy świata, wykazywali się od pierwszych chwil na obczyźnie silnym poczuciem jedności. Pozbawieni własnej ziemi nie wyrzekli się nigdy ducha polskości, który w nich silnie drzemał. Chcieli być bliżej swoich rodaków, a gdy ich nie było, najbliższymi im stawali się Rosjanie, Ukraińcy i Litwini. Ich energia i braterstwo sprawiały, że wkrótce po wylądowaniu na obcej im ziemi zdolni byli do zawiązywania pierwszych polskich organizacji i parafii rzymsko­katolickich. Było to dowodem ich ogromnego przywiązania do polskości. 

Doskonałym przykładem takiego postępowania są nasi rodacy, którzy osiedlili się przed stu laty w Montrealu. Pierwszą ich organizacją w tym mieście było Towarzystwo Synów Polski, które powstało już na samym początku XX wieku. Stanowiło ono pierwszy milowy krok na drodze rozwoju organizacyjnego polskiej emigracji, która powiększając się nieustannie powołała w ciągu minionych stu lat wiele własnych stowarzyszeń. Wśród nich znajdują się organizacje o charakterze społecznym, stowarzyszenia komba­tanckie i o profilu zawodowym. Mamy też własne parafie, zespoły artystyczne i polskie szkoły sobotnie. Wszystkie te organizacje służyły i służą wspólnemu dobru montrealskiej społeczności polskiego pochodzenia.

(czytaj dalej)

W niedzielę 13 września w Montrealu odbyły się Dożynki Polonijne, zorganizowane przez Towarzystwo Białego Orła - drugą najstarszą organizację polonijną w Kanadzie. 

Uroczystości rozpoczęły się dziękczynną Mszą Świętą 
w parafii Matki Boskiej Częstochowskiej, której prze- wodniczył ks. Józef Błaszczak. Po wspólnej modlitwie i poświęceniu tegorocznych plonów uczestnicy udali się 
do siedziby Towarzystwa Białego Orła, gdzie odbyła się część oficjalna oraz wspólne świętowanie. 

W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele społecz- ności polonijnej, w tym Konsul Generalna RP w Montre- alu Izabela Fabjańska-Potapczuk oraz wicekonsul Natalia Romanowska. Uroczystość poprowadzili Bożena Pyrkosz, prezes Kongresu Polonii Kanadyjskiej - Okręg Quebec, oraz Andrzej Kluz, prezes Towarzystwa Białego Orła.

Ważnym elementem wydarzenia była oprawa artys- tyczna. Na scenie wystąpili tancerze z Akademii Białego Orła, a także zaprzyjaźniony węgierski zespół taneczny Bokréta.

Dożynki były okazją do kultywowania polskich tradycji, integracji społeczności polonijnej oraz wspólnego wyra- żenia wdzięczności za całoroczny trud i owoce pracy.

Zapraszamy do obejrzenia relacji z tego wyjątkowego wydarzenia w polskiej społeczności Montrealu. 

Kamera i montaż - Mateusz Związek

23 sierpnia 2026 roku, odbyły się wybory w Towa- rzystwie Białego Orła. Ich przebieg odbył się zgodnie z obowiązującym statutem Towarzystwa.

Z przyjemnością przedstawiamy nowy Zarząd, który został wybrany przez aklamację na kadencję 2026–2029.

Gratulujemy wszystkim wybranym członkom Zarządu i życzymy owocnej, pełnej sukcesów pracy, wielu wspaniałych inicjatyw oraz satysfakcji z działalności na rzecz Towarzystwa Białego Orła i całej naszej społeczności.

Życzymy dużo energii, wytrwałości oraz pomyślności w realizacji wszystkich planów i zamierzeń!

Serdeczne gratulacje!